Trong lĩnh vực y học cấp cứu, sốc giãn mạch là một hiện tượng đáng sợ. Tình trạng nguy kịch này ảnh hưởng đến huyết áp và lượng máu cung cấp cho các cơ quan, khiến các mạch máu đột ngột giãn ra, dẫn đến tình trạng giãn mạch cực độ. Khi huyết áp giảm mạnh, các cơ quan trong cơ thể có nguy cơ bị thiếu oxy và tổn thương đáng kể. Việc hiểu được nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị sốc giãn mạch rất quan trọng để cứu sống bệnh nhân.
Sốc giãn mạch là một trường hợp cấp cứu y tế nghiêm trọng. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến tổn thương nội tạng vĩnh viễn hoặc tử vong.
Các triệu chứng mà bệnh nhân gặp phải rất đa dạng và cấp bách, bao gồm:
Nguyên nhân cơ bản của trạng thái sốc này thường liên quan đến nhiễm trùng nặng, phản ứng dị ứng hoặc tổn thương hệ thần kinh. Đặc biệt, nhiễm trùng huyết là nguyên nhân phổ biến nhất, gây ra phản ứng viêm toàn thân. Các nguyên nhân khác gây sốc giãn mạch bao gồm các tình trạng như viêm tụy cấp tính nặng và sốc sau phẫu thuật bắc cầu động mạch phổi.
Sinh lý bệnhCác vấn đề về nồng độ canxi huyết thanh thấp cũng có thể đóng vai trò trong tình trạng sốc giãn mạch.
Trong phản ứng sinh lý bình thường, khi huyết áp giảm, cơ thể sẽ tự động co thắt các mạch máu ngoại vi để tăng huyết áp. Ngược lại, tình trạng sốc giãn mạch ngăn cản cơ trơn mạch máu ngoại vi co bóp thích hợp, dẫn đến hạ huyết áp và tưới máu mô kém. Trong một số trường hợp, sự thiếu hụt hormone vasopressin có thể là yếu tố chính gây ra tình trạng này.
Chẩn đoán sốc giãn mạch đòi hỏi phải đánh giá chính xác trong bối cảnh lâm sàng, đặc biệt là phản ứng với liều cao thuốc co mạch trong quá trình điều trị. Theo hướng dẫn năm 2018, những bệnh nhân không đáp ứng với điều trị liều cao sẽ được coi là bị sốc giãn mạch.
Việc điều trị sốc giãn mạch không chỉ đòi hỏi phải điều trị nguyên nhân cơ bản mà còn phải ổn định huyết động của bệnh nhân và ngăn ngừa tổn thương cơ quan do tình trạng giảm tưới máu và thiếu oxy. Việc điều trị ban đầu thường bắt đầu bằng việc sử dụng các loại thuốc như norepinephrine và dopamine. Trong những trường hợp đặc biệt, bổ sung canxi hoặc vitamin D hoạt tính cũng có thể là một phương pháp điều trị hiệu quả.
Điều trị thành công đòi hỏi sự hợp tác của một nhóm đa chuyên khoa, bao gồm các chuyên gia y học chăm sóc đặc biệt, chuyên gia bệnh truyền nhiễm, chuyên gia trị liệu hô hấp, nhân viên điều dưỡng và dược sĩ.
Các nghiên cứu quan sát đã chỉ ra rằng khoảng 6% đến 7% bệnh nhân bệnh nặng sẽ bị sốc giãn mạch và nếu không được điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên tới hơn 50%. Phát hiện và điều trị kịp thời là chìa khóa để sống sót, nếu không, ngay cả tình trạng hạ huyết áp ngắn cũng có thể gây tổn thương cơ tim và thận, cuối cùng có thể đe dọa đến tính mạng.
Khi chúng ta tìm hiểu thêm về tình trạng sốc giãn mạch, chúng ta nên tự hỏi liệu có cách nào hiệu quả hơn để ngăn ngừa và điều trị tình trạng nguy hiểm này trong tương lai hay không?